تبلیغات
جنّات - 10 برنامه‏ هاى اصیل اسلام در مسئله ازدواج‏-قسمت اول
منوی اصلی
موضوعات وبلاگ
لینک دوستان
پیوندهای روزانه
نویسندگان
نظرسنجی
چقدر از مطالب ویلاگ راضی هستید؟ (لطفا نظر دهید)






آمار وبلاگ
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • کل بازدیدها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین به روز رسانی :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل مطالب :
درباره

کانون فرهنگی مذهبی مسجد مقدس صاحب الزّمان(عج) شهرستان اندیمشک
جستجو
مطالب پیشین
آرشیو مطالب
صفحات مجزا
لوگوی دوستان
پخش زنده حرم ها
پخش زنده حرم
کاربردی
ابر برچسب ها


کتاب : نظام خانواده در اسلام        

نوشتہ : استاد حسین انصاریان

 

 

 

گفتگو براى ازدواج‏

 

در میان مسلمانان و مردم مؤمن رسم بر این است، كه پس از اتمام تحقیقات خانواده پسر و دختر، جهت امر ازدواج و مِهربران، و شرایط عقد و عروسى با هم به گفتگو مى‏ نشینند.

 

سعى خانواده‏ ها باید بر این باشد، كه در مشورت و پاسخ سئوالات و پرسش‏هائى كه در رابطه دختر و پسر مى‏ شود، آن سئوالات و پاسخ‏هائى كه در چهارچوب شرع مقدس و جهت عقلائى مورد قبول است، با تمام وجود از خود صداقت نشان دهند.

 

سنّ واقعى دختر و پسر را بگویند، شغل پسر و دارائى وى و اخلاق و رفتار و روحیات، و طریقه معاشرت و معاشران وى را، و اینكه تحصیلات او در چه مرحله‏اى است به راستى و درستى بیان كنند، اگر عیب و نقصى در او هست خبر دهند، شاید آن عیب و نقص قابل اغماض باشد، و نیز خانواده دختر در پاسخ به سئوالات خانواده پسر صداقت و انصاف به خرج دهند، و از گفتن سخن راست و كلام صدق وحشت نكنند، كه بیان تمام مسائل لازم راه هرگونه اشكال و بن‏ بست را در آینده مى ‏بندد، و از پیش آمدن خسارت و تلخى و تفرقه، و به هم خوردن رابطه دو خانواده، و ایجاد بگو مگو جلوگیرى مى‏كند.

 

در این زمینه مكر و حیله و خدعه و تزویر و تدلیس و عیب‏ پوشى، خلاف اخلاق و حرام شرعى، و معصیت بزرگ است، و دود این آتش در درجه اول به چشم زن و شوهر، و در مرحله دوم به چشم دو خانواده مى‏رود.

 

راستى و صداقت هر دو خانواده را از زیان و خسارت، و از به بار آمدن تلخى و محنت حفظ مى‏كند، و راه تصمیم‏گیرى را براى هر دو طرف آسان نموده، و موجب فلاح و نجات و رستگارى است.

 

تدلیس و خدعه و مكر و حیله گاهى مجوّز بهم خوردن عقد، و ساقط شدن مهر، و فسخ نكاح بدون طلاق است، و این گشایشى است كه اسلام به یكى از دو طرف كه در معرض خدعه و تدلیس قرار گرفته‏اند داده است.

 

قرآن مجید و روایات مردم را از هر گونه خدعه و مكر و تدلیس و فریب‏دادن منع مى‏كنند، و خدعه‏گر را مستحق عقاب الهى در دنیا و آخرت مى‏دانند.

 

رسول خدا (صلى الله علیه وآله وسلم) مى‏فرماید:

لِیْسَ مِنّا مَنْ ماكَرَ مُسْلِماً.

از ما نیست كسى كه با مسلمانى مكر كند.

 

امیرالمؤمنین (علیه السلام) مى‏فرماید:

الْمَكْرُ بِمَنْ ائْتَمَنَكَ كُفْرٌ.

مكر به كسى كه تو را امین خود قرار داده كفر است.

 

و نیز آن حضرت فرمود:

مَنْ مَكَرَ حاقَ بِهِ مَكْرُهُ.

كسى كه خدعه و حیله كند و نسبت به مردم مكر بورزد، زیان و ضرر مكرش خود او را خواهد گرفت.

 

در خطبه 193 نهج‏البلاغه حضرت مولا در ویژگى اهل تقوا مى‏فرماید:

وَلا دُنُوُّهُ بِمَكْر وَخَدیعَه.

نزدیك شدن اهل تقوا به مردم با كمك مكر و حیله نیست.

 

رسول حق (صلى الله علیه وآله وسلم) مى‏فرماید:

الْمَكْرُ وَالْخَدیعَهُ وَالْخیانَهُ فِى النّارِ.

مكر و خدعه و خیانت در آتش جهنم است.

 

و نیز آن حضرت فرمود:

مَنْ كانَ مُسْلِماً فَلایَمْكُرُ وَلایَخْدَعُ فَإِنّى سَمِعْتُ جَبْرَئیلَ یَقُولُ: انَّ الْمَكْرَ وَالْخَدیعَهَ فِى النّارِ.

كسى كه مسلمان است مكر و خدعه نمى‏كند، من از جبرئیل شنیدم مكر و خدعه در آتش است.

 

مسائل مربوط به تدلیس، و مخفى كردن عیوب مرد یا زن، و خدعه و حیله و خلاصه آنچه كه مرد یا زن را در ادامه زندگى، یا طلاق، یا رها كردن بدون طلاق، و مدیون بودن مرد نسبت به مهر، یا ساقط شدن مهر و صداق آزاد مى‏گذارد در جلد صدم بحار چاپ مؤسسه وفاء بیروت صفحه 361 به بعد و در رسائل عملیه مراجع بزرگ در بخش ازدواج به طور مفصل آمده است.

 

***

 

وجوب پرداخت مِهر و صداق‏

 

پس از گفتگوى صادقانه بین دو خانواده، یا عروس و داماد، بنا بر اصول شرعیه در مسئله صداق در حدّى كه افراط و تفریط در كار نباشد توافق نمایند.

 

البته به هر مقدار كه در مهر و صداق آسان‏ گیرى شود، و اندازه آن را در حد اعتدال قرار دهند بیشتر موجب خوشنودى حق است.

 

اولیاى اسلام براى اینكه زمینه ازدواج دختران و پسران بهتر و راحت‏تر فراهم شود، سفارش اكید نموده‏اند كه در مسئله مهر و صداق سخت‏گیرى نشود.

 

خانواده ‏ها تصور نكنند مهر سنگین باعث استحكام زندگى و تداوم آئین نكاح است، چه بسا دخترانى كه با مهر سنگین به خانه پدر برگشتند و به خاك ذلت نشستند، و آرامش روحى خود را از دست دادند.

 

در این امور به رحمت و لطف و عنایت حضرت حق تكیه كنید، و از آنچه باعث دردسر و تحقیر و توهین در آینده براى یكى از دو طرف است بپرهیزید.

 

چون در مسئله مهر توافق حاصل شد، و به رضایت طرفین اصلى یعنى عروس و داماد اندازه آن معین گشت، به محض اجراى صیغه عقد نصف آن دین واجب بر عهده شوهر، و نصف دیگر پس از عروسى و زناشوئى و هم‏خوابگى بر عهده مرد به عنوان دین شرعى مستقر مى‏گردد، چنانچه همان وقت عقد پرداخت شود، ذمه شوهر آزاد، و زن به حق شرعى و قانونى خود رسیده.

 

جوانان به این معنى توجه داشته باشند، كه مهر و صداق پرداختش بر عهده آنان لازم، و امساك از رساندنش به صاحب حق حرام و گناه بزرگ است.

 

وجوب اداى مهر حقیقتى است كه در قرآن مجید در سوره مباركه بقره آیات 237 236 و 241 و در سوره نساء آیه 4 و سوره قصص آیات 27 و 28 و سوره احزاب آیه 49 به آن تصریح شده، و كسى را نمى‏رسد كه در این زمینه و در زمینه‏هاى دیگر كمترین ستمى به زن روا دارد.

 

رسول خدا (صلى الله علیه وآله وسلم) فرمود:

مَنْ ظَلَمَ امْرَأَهً مَهْرَها فَهُوَ عِنْدَاللّهِ زان یَقُولُ اللّهُ عَزَّوَجَلَّ یَوْمَ الْقِیامَهِ: عَبْدى زَوَّجْتُكَ أَمَتى عَلى عَهْدى فَلَمْ تُوفِ بِعَهْدى وَظَلَمْتَ أَمَتى فَیُؤْخَذُ مِنْ‏ حَسَناتِهِ فَیُدْفَعُ الَیْها بِقَدْرِ حَقِّها، فَإِذا لَمْ‏تَبْقَ لَهُ حَسَنَهٌ أُمِرَ بِهِ الَى النّار بِنَكْثِهِ لِلْعَهْدِ إِنَّ الْعَهْدَ كانَ مَسْؤُولًا.

 

كسى كه مهر زن را ظالمانه نپردازد، نزد خداوند زناكار محسوب مى‏شود، روز قیامت حضرت حق به او خطاب مى‏كند، بنده من كنیزم را بر اساس پیمانى كه با تو بستم «عقد و ازدواج» به تو تزویج نمودم،

 

به پیمان من وفا نكردى، و بر او ستم روا داشتى، سپس به اندازه حق زن از حسنات مرد برداشته در پرونده همسرش مى‏گذارند، و چون حسنه‏اى به اندازه پركردن حق زن نماند، به گناه پیمان‏شكنى به آتشش مى‏برند، عهد و پیمان مسئولیت دارد.

 

امام صادق (علیه السلام) مى‏فرماید:

 

السُّراقُ ثَلاثَهٌ:

مانِعُ الزَّكاهِ، وَ مُسْتَحِلُّ مُهُورِ النِّساءِ، وَ كَذلكَ مَنِ اسْتَدانَ وَلَمْ‏یَنْوِ قَضاءَهُ.

 

دزدان سه طایفه ‏اند:

 

آنان كه از پرداخت زكات بخل میورزند، كسانى كه خوردن و به غارت بردن مهر زن را حلال مى‏دانند، و مردمى كه قرض مى‏گیرند و خیال اداى آن را ندارند.

 

حضرت رضا (علیه السلام) از پدران بزرگوارش از رسول خدا (صلى الله علیه وآله وسلم) روایت مى‏كند:

إِنَّ اللّهَ تَعالى غافِرُ كُلِّ ذَنْب إِلّا مَنْ جَحَدَ مَهْراً أَوِاغْتَصَبَ أَجیراً أَجْرَهُ‏

أَوْ باعَ رَجُلًا حُرّاً.

خداوند متعال آمرزنده هر گناهى است مگر گناه انكار مهر زن، یا غصب دستمزد اجیر، یا فروش انسان آزاد.

 

حضرت صادق (علیه السلام) فرمود:

أَقْذَرُ الذُّنُوبِ ثَلاثَهٌ: قَتْلُ الْبَهیمَهِ وَحَبْسُ مَهْرِ الْمَرْأَهِ، وَمَنْعُ الْاجیرِ أَجْرَهُ.

 

پلیدترین گناه قتل نفس، خوددارى از پرداخت مهر، و نپرداختن اجرت مزدور است.

 

از جانب اولیاء اسلام به زنان باكرامت توصیه شده، اگر زمینه مناسبى در برنامه بخشیدن مهر به شوهر ببینند، از این مرحله عالى اخلاقى كه نشان جود و كرم و سخاوت و بزرگوارى است چشم‏پوشى نكنند.

 

در روایت بسیار مهمى از رسول خدا آمده:

ما مِنْ امْرَأَه تَصَدَّقَتْ عَلى زَوْجِها بِمِهْرِها قَبْلَ أَنْ یَدْخُلَ بِها إِلّا كَتَبَ اللّهُ لَها بِكُلِّ دینار عِتْقَ رَقَبَه قیلَ یا رَسُولَ اللّهِ فَكَیْفَ الْهِبَهُ بَعْدَ الدُّخُولِ؟ قالَ: إِنَّما ذلِكَ مِنَ الْمَوَدَّهِ وَالْالْفَهِ.

 

زنى كه در زمان عقد، قبل از آنكه حق هم‏بسترى و زناشوئى انجام بگیرد، مهرش را به شوهر ببخشد، به هر دینارى ثواب یك بنده آزاد كردن در نامه عملش ثبت مى‏شود، گفته شد یا رسول اللّه اگر بعد از انجام عروسى این بخشش انجام بگیرد چگونه است، فرمود هبه مهر پس از عروسى نتیجه محبت و انس است.

 

***

جهاز عروس‏

 

در میان مردم مؤمن و مسلمان رسم است كه از باب پدرى و بزرگترى، و لطف و محبت، و عشق و علاقه، بزرگ خانواده، و ولىّ دختر، براى فرزند دلبند، و نور چشم عزیز خود، جهاز تهیه مى‏كند.

 

در این زمینه، باید به خانواده عروس و داماد این معنا را توجه داد، كه داماد عزیز و خانواده محترمش قناعت را كه اخلاق انبیاء و اولیاء و حقیقتى محبوب خداوند است از یاد نبرند، و آنچه را خانواده عروس به اندازه توان و قدرت خود به دنبال دختر فرستادند با چشم عنایت و محبت و با دیده قناعت بنگرند، تا خداى نخواسته، قدم سرزنش و تحقیر، و

 

سركوفت، و حمله به شخصیت افراد، در سرزمین زندگى وارد نگردد. و پدر محترم عروس در تهیه جهاز شأن انسانى، و موقعیت اجتماعى خود و خانواده طرف را لحاظ كند، و از طرفى از اسراف در این مسئله بپرهیزد كه خداوند دشمن مردم مسرف است.

 

نیازى نیست كه جهازى وسیع، و اشیائى گران‏قیمت، و اجناسى فوق‏العاده تهیه شود، و خرج جهاز خارج از حدود شرعى و عرفى صورت گیرد، و دین و بدهى كمرشكنى به خاطر تهیه جهاز به جاى ماند.

 

در این مسئله حتماً از چشم همچشمى، و نظر به جهاز اسرافى دیگران دوختن بپرهیزید، و كارى نكنید، كه جوانان توقعشان نسبت به جهاز سنگین زنده شود، و تنها سراغ دخترانى بروند كه پدرانشان از ثروت بادآورده بهره‏مندند، و براى سایرین در مسئله ازدواج دردسر و مشكلات لاینحل بوجود بیاید، كه این همه خلاف انسانیت، و مورد نفرت حق و موجب عذاب و گرفتارى در روز قیامت است.

 

جهاز را از مال حلال، و ثروت پاك تهیه كنید، كه عبادت واجب عروس و داماد در لباسها و فرشها و خانه تهیه شده صحیح و شرعى باشد.

 

خود را به خاطر فرزندان و توقعات بیش از اندازه آنان به دردسر دچار نكنید، و محض آنان راه عقاب و عذاب قیامت را به روى خود باز منمائید.

 

 

الگوى الهى و معنوى در جهاز عروس‏

 

علامه مجلسى در احوالات حضرت زهرا (علیها السلام) در كتاب باارزش بحار از قول حضرت صادق (علیه السلام) روایت مى‏كند:

 

امیرالمؤمنین از زندگى مادى جز یكى دو دست لباس، یك شتر، یك شمشیر، و یك زره چیزى نداشت، درآمد روزانه او از كار كردن در باغ و زمین كشاورزى دیگران تأمین مى‏شد، چون براى خواستگارى سیده زنان آفرینش به محضر رسول حق آمد، حضرت به او فرمود برخیز و زره را بفروش، زره را فروختم، پولش را در دامان رسول حق ریختم نه من گفتم چه مقدار است، و نه آن حضرت اندازه‏اش را از من پرسید.

 

مشتى از پولها را به بلال مرحمت كرد و فرمود با آن براى دخترم عطر تهیه كن، و قسمتى را به ابوبكر داد و فرمود لباس و اثاث منزل آماده نما، به عمار و جمعى از اصحاب فرمود او را در خرید لباس و اثاث خانه كمك كنید، آنچه خریده شد عبارت بود از:

 

1 پیراهن: هفت درهم‏

 

2 چارقد: چهار درهم‏

 

3 چادر سیاه خیبرى‏

 

4 یك تخت طناب‏ پیچ‏

 

5 یك جفت تشك كه روكش آن كتان مصرى و داخل آن لیف خرما و پشم گوسپند بود.

 

6 چهار بالش كه روكشش چرم طائف و درونش پوشال بود.

 

7 یك پرده پشمین‏

 

8 یك حصیر

 

9 آسیاى دستى‏

 

10 یك طشت مسى‏

 

11 یك مشك آب‏

 

12 یك قدح‏

 

13 یك دولچه آب‏

 

14 یك آفتابه‏

 

15 یك خم سبزرنگ جهت نگهدارى آب یا مواد خوراكى‏

 

16 چند كوزه سفالین.

 

وقتى تمام اجناس را نزد رسول خدا (صلى الله علیه وآله وسلم) آوردند زیر و رو كرد و فرمود: خداوند براى اهل بیت مبارك كند.

 

آن مرد خدا در نوشتارش نوشته: این اجناس مختصر جهاز دخترى بود كه پدرش قدرت و محبوبیّتى مافوق تصور داشت، و یارانش به جاى زر و سیم، جان و سر نثارش مى‏كردند، ولى نه دامادش را دچار غصه قرض كرد، و نه بیت‏ المال مسلمانان را كه باید صرف مسكین و یتیم و مصالح عمومى شود، خرج خودنمائى و تجملات بیجا نمود، و نه سطح هزینه ازدواج را بالا برد، تا دیگران با الگو گرفتن از او در طول تاریخ دچار زحمت و رنج و محنت و غصه و اندوه شوند.

 

از همه مهمتر، آنقدر صفا و صمیمیت و یكرنگى و پاكى در كار بود، كه وقتى خودش را از تهیه جهاز كه وظیفه اخلاقى او بود عاجز دید، به داماد باكرامت پیشنهاد فروش زره داد، تا با قیمت آن جهاز و اثاث منزل تهیه كند، و این عمل را به هیچ عنوان موجب سرافكندگى و آبروریزى خود ندانست، و داماد باكرامت هم آنقدر صفا و پاكى و سلامت و نورانیت داشت، كه كمترین سخنى تحت این عنوان كه جهاز به عهده پدر دختر است به زبان نیاورد، و خیال آن را هم بر دل پاك و الهى خود نگذراند.

 

نتیجه این ازدواج یازده امام معصوم، و محصول این شجره طیبه از آن زمان تاكنون هزاران فقیه، دانشمند، حكیم، شاعر، عارف، عاشق حق، مرجع تقلید و انسانهاى مؤمن است، ازدواجى كه از نظر بركت و بركات در تمام دوران هستى نمونه ندارد.

 

 ادامه دارد